U bent hier

U bent hier

"Het nieuwe systeem biedt kansen"

Op de dag dat de Vlaamse Regering werd gevormd, publiceren we graag een artikel dat kort geleden verscheen in het tijdschrift van ZorgAnders. Het artikel zoomt in op de kansen die de persoonsvolgende financiering kan bieden als er maar voldoende middelen worden ingezet. ZorgAnders ging in gesprek met Bart Sabbe, beleidsadviseur Dominiek Savio.

Het persoonsvolgend budget betekende een hele omwenteling, zowel voor de gebruikers als de zorgaanbieders. Goede communicatie is cruciaal, zo blijkt. Het tekort aan financiële middelen leidt tot wachtlijsten die het nieuwe systeem flink bemoeilijken. 

Bart Sabbe, beleidsadviseur zorg bij Dominiek Savio – Groep Gidts, legt uit wat er door het persoonsvolgend budget veranderde. “De invoering ervan had een grote impact op onze financiering. Tot dan werkten we met een beheersovereenkomst met de overheid; we kregen een som waarmee we een zorgaanbod konden creëren. We moesten in ruil een bepaalde output realiseren. Nu krijgen onze cliënten een eigen budget dat berekend is op hun zorgvraag. Zorgorganisaties sluiten een contract af met hun cliënten die een deel van het budget besteden aan zorg. Het hield ook in dat het businessplan opnieuw werd bekeken en geëvalueerd: hoe organiseren we onze zorgactiviteiten en tegen welke kostprijs?”  

Begeleiding 

“De omslag was groot. Er kwamen zowat 25.000 mensen met een beperking in het nieuwe systeem terecht. Het ging gepaard met de nodige groeipijnen en onzekerheden.” Bart Sabbe wijst er op dat het ook voor de cliënten een grote aanpassing was. “Het is niet voor iedereen eenvoudig om het nieuwe systeem goed te begrijpen. Zoiets vergt tijd, en ook wel de nodige competenties. Dat blijkt ook uit evaluaties die al plaatsvonden. Een goed netwerk speelt nog meer dan vroeger een cruciale rol. Sommige cliënten zijn een stukje kwetsbaarder geworden door dit nieuwe systeem. Er zijn bijstandsorganisaties die hierbij begeleiding bieden, maar ook als zorgaanbieder hebben we hierin een verantwoordelijkheid.”   

Zelfregie 

Bart Sabbe ziet de voordelen van het persoonsvolgend budget. “Het systeem biedt kansen. Cliënten kunnen nu zelf richting geven aan de manier waarop ze hun leven organiseren.” Sommige cliënten slagen erin om met hun budget iets specifieks te realiseren. Zo is er het verhaal van een bewoner met een spierziekte, wat levensbedreigende medische problemen met zich meebrengt. Hij kon nu op een eenvoudige manier beslissen om zijn budget aan te wenden om zijn zorg thuis te organiseren en niet meer te verblijven in een woongroep. Dit was zijn wens: de laatste periode van zijn leven thuis doorbrengen. Hij had dus meer regie over de wijze waar en hoe zijn zorg georganiseerd wordt.   

Wachtlijsten 

“Jammer genoeg werd de invoering van bij het begin overschaduwd door de lange wachtlijsten. Veel problemen waarmee we nu kampen, hebben te maken met een tekort aan budgetten en niet zozeer met het systeem zelf. Cliënten evolueren ook; de zorgvraag wordt intensiever waardoor een hoger budget nodig is. Dan moeten ze een hele aanvraagprocedure doorlopen en komen ze terug op een wachtlijst terecht met een onduidelijk perspectief.”  

Solidariteit 

Dominiek Savio legt aan de cliënten uit dat er solidariteit nodig is, wil men de nodige flexibiliteit behouden in de zorg. “Als één van de cliënten die in een woongroep verblijft, plots ziek wordt, meer zorgen nodig heeft of minder een beroep kan doen op zijn netwerk, dan willen we daarop inspelen, ook al is er nog geen hoger budget toegekend. Dit kunnen we maar doen als de andere bewoners van de woongroep hiermee akkoord gaan omdat dit een invloed kan hebben op de ondersteuning die zij krijgen. Bij de invoering van het nieuwe systeem hebben we grondig met de bewoners gepraat over onze samenwerking met hen. Ze begrijpen dat we de zorg niet volledig kunnen individualiseren. De onderlinge solidariteit betekent voor iedereen een stukje zekerheid. Maar om flexibel te zijn, moeten we ook kritisch kijken naar de manier waarop we georganiseerd zijn: zijn we voldoende wendbaar als organisatie, of te strak georganiseerd?”  

Overleg  

Een goede onderlinge dialoog is wenselijk en noodzakelijk. Het persoonsvolgend budget betekent dat er onderhandeld wordt over het zorgaanbod en het kostenplaatje. “Soms moeten we uitleggen dat er grenzen zijn. Met het budget is niet alles mogelijk. Het budget is ook niet altijd toereikend voor de zorg die iemand nodig heeft. Sommige bewoners hebben veel gespecialiseerde medische, verpleegkundige en therapeutische begeleiding nodig, maar dat wordt soms onvoldoende in rekening gebracht bij de budgetbepaling. Het is voor ons een uitdaging om dat in de toekomst verder gefinancierd te krijgen.”  

Minder stabiliteit 

“De financiële stabiliteit is deels verminderd. Cliënten kunnen beslissen om naar een andere zorgorganisatie te gaan, waardoor het budget wegvalt. Dan komt er plaats vrij voor nieuwe bewoners, maar die staan vaak op een wachtlijst en hebben nog geen budget. Momenteel hebben we zowat tachtig mensen die graag bij ons willen wonen of aan de dagbesteding willen deelnemen, maar ze hebben geen budget. Het is soms schrijnend, bijvoorbeeld wanneer we lege kamers hebben, maar cliënten met een dringende vraag er niet terecht kunnen omdat de overheid achterwege blijft. Het nieuwe systeem is gebaseerd op marktdenken, maar door de wachtlijsten is het een ernstig verstoorde markt. Er zijn wel vangnetten voor schrijnende situaties, maar deze zijn niet altijd toereikend.” 

Vergunde zorgaanbieder 

Bart Sabbe wijst erop dat er nog steeds een systeem is van vergunde zorgaanbieder die aan bepaalde kwaliteitseisen moeten voldoen. “Dat is positief, want zorg mag je niet zomaar aan de markt overlaten. De overheid heeft een regulerende opdracht. Als zorgorganisatie heb je de maatschappelijke opdracht om een betaalbare, kwaliteitsvolle dienstverlening aan te bieden. Hierbij hebben we de taak om extra aandacht te hebben voor de meest kwetsbare mensen in het nieuwe systeem.”  

Zorgaanbieders moeten zich sterker extern profileren om duidelijk te maken waarvoor ze staan. “We willen een partner zijn voor mensen met een beperking zowel in zijn thuissituatie door het bieden van begeleiding, coaching en assistentie als door het organiseren van dagbesteding of het aanbieden van groepswonen in het centrum zelf. We hechten hierbij veel belang aan onze opgebouwde deskundigheid. In de dialoog met onze cliënten willen we zo transparant mogelijk zijn.”  

ZorgAnders - 26 september 2019